Uitnodiging debat kunst en de publieke ruimte

Jason deCaires Taylor, The Molinere Underwater Sculptures Park, 2006.

Jason deCaires Taylor, The Molinere Underwater Sculptures Park, 2006.

Wij nodigen u graag uit voor een stadsdebat over kunst en de publieke ruimte, dat in samenwerking met de afdeling Cultuur van de Gemeente Haarlem zal plaatsvinden bij 37PK.

Afgelopen kerst presenteerde Piet Zaanswijk een kunstwerk in de Stadskunstkamer dat bij omwonenden ongemakkelijke gevoelens opriep. Met als gevolg zelfs een verzoek aan de gemeente tot verwijdering van het werk. Het is de vraag hoe wenselijk het is om een overheid te hebben die kunst recenseert. Tegelijkertijd lijkt er behoefte te zijn aan een afscherming, om niet alles in de openbare ruimte te hoeven zien. Kunst is niet dienstbaar en daarmee is de kunstenaar vrij om in zijn werk kritiek te uitten en het onbespreekbare bespreekbaar te maken. De vraag is hoe de lokale overheid, die wel verschillende belangen in acht moet nemen, hier op een goede manier mee om kan gaan. Breder zal gediscussieerd worden over de rol van kunst in onze hedendaagse maatschappij.

De centrale vragen zijn: Wat is de rol van kunst in onze samenleving? Hoe dient de overheid zich tot kunst te verhouden? Hoe om te gaan met de vrijheid van kunst? Hoe actueel is Thorbecke nog, die stelde dat de overheid geen oordelaar is van kunst? In bredere zin zullen wij ingaan op de rol van kunst in onze hedendaagse maatschappij.

Het panel zal bestaan uit:

Jur Botter
Wethouder Cultuur

Hans Looijen, directeur Het Dolhuys
Het Dolhuys, museum van de geest, streeft naar het in beeld brengen van de mens in al haar facetten en het ter discussie stellen van stereotype beelden om zo een bijdrage te leveren aan erkenning, waardering en begrip voor mensen. In het bijzonder van mensen die in Nederland afwijken van de geldende ‘norm’ in hun gedrag, denken en emoties, in zowel positieve als negatieve zin, zowel in heden als verleden. http://www.hetdolhuys.nl/

Jantine Wijnja
Jantine Wijnja (1980) is kunstenaar en schrijver. In 2014 verbleef ze drie maand als kunstenaar in psychiatrische instelling Willem Arntsz Hoeve (Altrecht GGZ) en maakte er samen met bewoners het boek ‘Reisgids Den Dolder’ over het mentale landschap van de instelling. Jantines werk gaat over mensen, ze zoekt naar de verborgen verhalen. www.jantinewijnja.nl

Paul Vendel
Paul Vendel (1969) is beeldend kunstenaar. Hij maakt voornamelijk werk in de openbare ruimte. Vendel reageert met zijn werk altijd op een specifieke plaats of situatie. Toch is de plaats voor hem ook een alibi, een brug tussen hem en de buitenwereld. Vendel: ‘De functie van de kunst is het hooghouden van het individu’. www.paulvendel.nl

Moderator: Arno van Roosmalen, directeur Stroom Den Haag
Stroom is een kunstorganisatie met veel ervaring en programma op het gebied van kunst in de openbare ruimte in Den Haag. ‘Kunst heeft het vermogen om het ongewone in het gewone te laten zien, om de blik op de wereld te kantelen, gelaagdheid van de realiteit zichtbaar te maken, kortom: de vanzelfsprekendheid van de waarneming te ondermijnen. Kunst is hiermee een essentieel instrument voor de ontwikkeling van een kritisch bewustzijn van de burger.’  http://www.stroom.nl/

Datum: 14 februari 19.00 tot 21.00 uur Locatie: 37PK, Platform voor Kunsten / Groot Heiligland 37 / 2011 EP Haarlem / 023-551 84 32 / www.37pk.nl

Deelname: gratis toegang, graag van tevoren aanmelden via het facebookevenement of via tsterman@37pk.nl.

Wij hopen u te zien bij 37PK!

Beeld Josje Smit Teruggeplaatst

Josje Smit Haarlem

Josje Smit, Betonnen Figuren, Prinses Beatrixdreef

 

Tot ons groot genoegen is het kunstwerk ‘betonnen figuren’ van kunstenaar Josje Smit (1926-2003) teruggeplaatst. Het beeld werd enkele maanden geleden vernield, gelukkig was het mogelijk om de werken te restaureren. Om het belang van de herplaatsing toe te lichten volgt hier een korte introductie op het werk.

Josje Smit was naast beeldhouwster bovenal keramiste en textielkunstenares. Zij vormde een kunstenaarsechtpaar met haar man Cephas Stauthamer (1899-1983). Tijdens de wederopbouwperiode (1940-1965) werkten kunstenaars regelmatig samen met architecten. Dit kwam door een bepaling van de overheid, bij het neerzetten van rijksgebouwen moest 1,5% van de bouwsom aan kunst worden besteed. Vandaar dat er veelvuldige samenwerkingen ontstonden tussen kunstenaars en architecten. Josje Smit maakte verschillende wandkunstwerken, haar oeuvre bestaat met name uit keramieken en wandtapijten.

De Betonnen beelden in Haarlem zijn bijzonder, omdat het om vrijstaande sculpturen gaat. De vogelachtige figuren zijn een belangrijk onderdeel van haar oeuvre. Dier- en vogelachtige voorstellingen vormen terugkerende thema’s in haar werk. Op de Beatrixdreef staan verderop nog drie betonnen figuren, die eveneens deel uitmaken van de groep en nog altijd intact zijn.

Josje Smit Haarlem 2

Josje Smit, Betonnen Figuren, Prinses Beatrixdreef

De manier waarop de kunstenares omgegaan is met ruimte bij de beelden laat zien hoe grafisch haar werk is. De beelden hebben een zekere platheid en zouden daarmee vrij statisch kunnen zijn, vooral omdat er geen beweging zit in de figuren. Toch is dit niet kenmerkend voor de werken, want zij zijn organisch van vorm, wat typerend is voor het werk van Josje Smit. De driedimensionaliteit ontstaat door de negatieve ruimte, de ronde openingen en tussenruimtes in de figuren zelf. Daarmee krijgen zij een zekere rankheid. Details als ogen en vleugels geven de werken een speels karakter.

Met de terugplaatsing is het tijd om deze werken te herwaarderen. Het werk is bijzonder binnen het oeuvre van de kunstenares en zij vormen een bijna uniek wordend spoor van kunst uit de wederopbouwperiode.

Drostemannetje stadsicoon van Haarlem

 

 

stadsiconen

Het Drostemannetje is een ontwerp van de wereldberoemde Franse schilder en vormgever A.M. Cassandre. Hij is bekend van zijn ontwerpen van het Yves Saint Laurent monogram en de beroemde Holland-Amerikalijn posters. Vanaf 21 december is er een tentoonstelling in het ABC architectuurcentrum over stadsiconen.  Daarnaast start een campagne om het stadsicoon van Haarlem, het Drostemannetje terug te brengen op een geschikte locatie! Voor meer informatie: http://www.stadsiconen.nl

droste

Kunstwerk De geliefden onthuld

onthulling-beeld-de-geliefden

 

De collectie van de stad is een nieuw beeld rijker. Het kunstwerk ‘De geliefden’ werd op 22 september jl. onthuld   door de wethouder Cultuur, Jur Botter en de kunstenares, Hélène van Dongen.

Dit beeld symboliseert de liefde van de kunstenares en de Haarlemse kunstenaar Kees Okx. Zij hadden samen een atelier in de Wijngaardtuin waar het beeld is geplaatst. In 2015 overleed Kees Okx in Frankrijk en werd in Bretenoux begraven. Als nagedachtenis aan de prettige periode in de Wijngaardtuin schonk Hélène van Dongen het beeld aan de Gemeente Haarlem.

de-geliefden-foto

 

 

Vernieling kunstwerk Josje Smit

beeld gevandaliseerd Josje SmitTot onze grote verbazing is het kunstwerk ‘betonnen figuren’ van kunstenaar Josje Smit aan de Prinses Beatrixdreef vernield! HaarlemsBeeld vindt dit een ernstige zaak. Niet alleen is het kunstwerk van belang en van waarde voor de stad Haarlem, het restaureren zal niet makkelijk zijn en kost geld. Mocht u iets hebben gezien toen het gebeurde, aarzel dan niet om contact op te nemen via info@haarlemsbeeld.nl

De gemeente Haarlem doet er alles aan om het werk terug te brengen in oorspronkelijke staat.

Informatie over het kunstwerk:

kunstwerk betonnen figuren van Josje Smit

Roger Raveel in Schalkwijk

Palen van Haarlem restauratie

Het kunstwerk ‘de Palen van Haarlem’ aan de Floris Adrichemlaan in Schalkwijk stralen opnieuw! De Kunstwacht heeft in samenwerking met de conservator van het Roger Raveel Museum de restauratie voorbereid en uitgevoerd met een prachtig resultaat! Het kunstwerk is een belangrijk werk voor de collectie van de stad Haarlem.  Ook op de Grote Markt stond nog een andere reeks palen, speciaal ontworpen door Raveel, in 1990 ter gelegenheid van de Antwerpen-Haarlem kunstmanifestatie. Dit kunstwerk zal tevens gerestaureerd worden en te zijner tijd op een nieuwe locatie worden geplaatst.

Roger Raveel wordt als één van de belangrijkste Belgische kunstenaars na WO II beschouwd. Raveels stijl kenmerkt zich door felle kleuren en tegenstellingen tussen het abstracte en het concrete. In zijn geboortedorp, Machelen aan de Leie, nabij Gent is het Roger Raveel museum opgericht met een totaaloverzicht van zijn kunst. Voor meer informatie zie: www.rogerraveelmuseum.be

Interview Hanneke Veenhof- Wiesman

handgeschreven overzicht van Wiesman van zijn monumentale werk (foto: archiefstuk handgeschreven overzicht door Hans Wiesman van zijn monumentale kunst)

In het ABC Architectuurcentrum en Museum Haarlem vindt op dit moment een tentoonstelling plaats over het oeuvre van kunstenaar Hans Wiesman. Voor die gelegenheid spreekt Haarlemsbeeld met een van de erven van de kunstenaar, zijn nicht Hanneke Veenhof-Wiesman.

Wat gaf u het besef dat uw oom kunstenaar was en wist u wat dat inhield?

Ik ken mijn oom als een toegewijd kunstenaar en ook als een bescheiden man. Hij woonde alleen en leefde voor de kunst. Bij familiegelegenheden bracht hij soms een kunstwerk mee als geschenk. Zo heeft de familie kunst van hem verzameld. Hij maakte aan het begin ook portretten in opdracht. Daarna deed hij dat minder omdat hij zich liever toelegde op zijn vrije werk. Als kind sta je niet zo stil bij het beroep kunstenaar en dat het eigenlijk heel bijzonder is dat iemand zijn leven geeft aan de kunst. Pas later kwam dat besef.

Wat bracht u ertoe om zijn kunstwerken onder de aandacht te brengen?

Na het overlijden van mijn oom had ik een jong gezin en een druk bestaan. We waren toen nog niet in de gelegenheid om ons te verdiepen in de collectie die hij had nagelaten. Aanleiding om er echt iets mee te doen kwam pas later door de teloorgang van gebouwen uit de wederopbouw tijd.

In 2007 tijdens het boodschappen doen sprak de weduwe van architect Nico Andriessen mij aan: “Ze gaan de LTS slopen. Wij moeten actie voeren. Je moet meehelpen”. Samen hebben de erven van Andriessen en Hans Wiesman vervolgens actie ondernomen en de politiek benaderd om de voormalige LTS en de daarin aanwezig kunst van Hans Wiesman en Levinus Tollenaar te behouden. We hebben er toen op aangedrongen om een onderzoek te laten doen naar de culturele waarde van de kunstwerken. Rutger Morelissen, onderzoeker bij de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed heeft toen een rapport geschreven waarin duidelijk omschreven staat wat de waarde is van de zogenaamde ‘Wederopbouwkunst’, een term die verwijst naar de periode van totstandkoming. Wij hadden gedeeltelijk succes. De kunst is allemaal bewaard gebleven. Een gedeelte van de school helaas niet.

Niet veel later fietste mijn man toevallig langs de Oude Weg langs het Arbo Unie gebouw en tot zijn schrik zag hij dat een kunstwerk van Hans Wiesman werd afgebroken. Toen zijn we weer de barricade opgegaan. Uiteindelijk heeft de politiek en met name de toenmalige wethouder Chris van Velzen er voor gezorgd dat het beton reliëf uit het gebouw genomen is en bewaard is gebleven.

Toen kwam het besef dat om het werk voor de toekomst te behouden het van belang is zijn werk en de waarde er van in kaart te brengen. En ja hoe begin je daarmee? Het rapport was een aardig startpunt. Toen zijn we begonnen met het inventariseren van alle kunstwerken, de schilderijen en het monumentale werk in de openbare ruimte. Het heeft een aantal jaar in beslag genomen om een inventarisatie te maken en het te documenteren. De tentoonstelling die nu nog te zien is, is de kroon op die onderzoeksperiode.

Wat heeft u vernomen over de waarde van de kunstwerken?

Ik wist dat Hans Wiesman bevriend was met Karel Appel, Constant en Corneille, studiegenoten aan de Rijksacademie in Amsterdam. Deze kunstenaarsgroep, later beroemd geworden als oprichters van de Cobra beweging, waren niet alleen bekenden van Wiesman, hij stond zelf aan de wieg van de Cobrabeweging. Hij leerde Asger Jorn kennen en samen met Constant Nieuwenhuys bezocht hij in 1946 Parijs. Zijn werk is daarom verwant aan de geest van die beweging. Wiesman vervolgde uiteindelijk zijn eigen artistieke weg en zijn bescheidenheid maakte dat hij minder bekend is dan zijn voormalige studiegenoten. De artistieke waarde van zijn werk spreekt echter voor zich. De inventarisatie van de kunstwerken is nu ook te zien op de website www.erfgoedhanswiesman.nl

Juist door het werk zichtbaar te maken wil ik er voor zorgen dat zijn werk de erkenning krijgt die het verdient. Daar blijf ik mij voor inzetten.

Heeft u al plannen voor een vervolgstap?

Ik richt me vooral op het vervolmaken van de inventarisatie van zijn werk. Het gebeurt nog steeds dat ik een nieuw werk ontdek of informatie over een werk toegestuurd krijg. Daarnaast zoek ik naar mogelijkheden om zijn werk te laten zien. Deze tentoonstelling is in ieder geval al een groot succes! Ik ben blij met het resultaat!

Dank voor het interview

De tentoonstelling is nog te zien in het ABC architectuurcentrum tot 28 maart en in het Museum Haarlem tot 12 juni. Op woensdag 23 maart geeft Annelien Kers in het ABC architectuurcentrum een lezing over het werk van Wiesman. http://www.architectuurhaarlem.nl/activiteiten

Voor meer informatie over de tentoonstellingen in Haarlem:

http://www.museumhaarlem.nl/tentoonstellingen/verwacht-het-hele-leven-is-een-beetje-carnaval.html

http://www.architectuurhaarlem.nl/node/1188

 

 

 

Rubriek BeeldMakers: Bernd Lohaus

bernd lohaus

Wie zijn de kunstenaars achter de kunstwerken in Haarlem? In de rubriek ‘BeeldMakers’ bespreken we af en toe één van deze kunstenaars.

Bernd Lohaus wordt in 1940 in Düsseldorf geboren en studeert er midden jaren zestig aan de Kunstakademie, waar hij les volgt bij zijn mentor Joseph Beuys. Zijn ontmoeting in Spanje met kunsthistorica Anny de Decker leidt uiteindelijk tot zijn vestiging in Antwerpen, waar ze samen een van de belangrijkste avant-garde galerieën stichten: The Wide White Space Gallery. In deze galerie worden de werken van het kruim van de hedendaagse kunst aan het publiek voorgesteld: Daniel Buren, Christo, Gerhard Richter, Carl Andre, Panamarenko en Marcel Broodthaers waren er bij wijze van spreken kind aan huis. Lohaus blijft tot aan zijn dood in 2010 in Antwerpen wonen en werken.

bernd lohaus en Joseph Beuys

 

 

1968 – Bernd Lohaus luistert aandachtig naar zijn mentor Joseph Beuys op de vierde Dokumenta

Klik voor het korte filmpje van Lohaus en Beuys op de link

Na het overlijden van Bernd Lohaus hebben Anny De Decker en haar kinderen, Jonas en Stella Lohaus, in 2012 de Bernd Lohaus Stichting opgericht, een private stichting met als doel het in standhouden en promoten van de kunst en het gedachtegoed van Bernd Lohaus. De Stichting wil ook kunstenaars en kunstbemiddelaars ondersteunen. Daarom werd de jaarlijkse Prijs Bernd Lohaus in het leven geroepen. Voor meer informatie over de stichting: www.berndlohaus.be

 

Hannes Kuiper 70 jaar!

 

De Haarlemse kunstenaar Hannes Kuiper wordt binnenkort 70 jaar! Op 23 december is in het Patronaat een groot feest ter ere van zijn verjaardag. Hannes Kuiper is bekend in Haarlem als schilder, muzikant en levenskunstenaar. Zijn schilderijen en beelden zijn vrolijk, steevast vol kleurige vogels, wolken, koeien en natuurlijk de zon! Zijn werk is te zien in menig Haarlemse huiskamer, in publieke gebouwen en in de openbare ruimte. In de collectie van de gemeente Haarlem zijn twee werken te vinden: het kunstwerk ‘Vogelvlucht’ op het Wilsonsplein en het werk ‘1234567’ op het Station Haarlem Spaarnwoude. Namens Haarlemsbeeld feliciteren wij Hannes Kuiper!

Voor meer informatie over het feest: hannes70.wordpress.com

Hannes Kuiper

BeeldMakers Mari Andriessen

Tijd voor een nieuwe BeeldMaker! Deze keer de man achter een groot aantal werken in Haarlem:

Mari Andriessen

Mari(e) Andriessen heeft zijn stempel onuitwisbaar gedrukt op Haarlem. Met zeven werken  in de gemeentelijke collectie is hij één van de meest zichtbare kunstenaars van onze openbare ruimte. De geboren en getogen Haarlemmer kan gezien worden als lid van de tweede generatie van de Groep van de figuratieve abstractie, ook bekend als De Groep. De oorlog zou voor zijn leven en werk een belangrijke wending opleveren. Andriessen moest als ‘Arisch kunstenaar’ lid worden van de Nederlandsche Kultuurkamer. Dit instituut was opgericht door de Duitsers en gestoeld op het nationaalsocialisme en Andriessen weigerden op deze gronde lid te worden. Door deze beslissing kreeg hij geen opdrachten meer en mocht hij niet langer exposeren. Zijn anti-Duitse houding werd nog extra versterkt door het feit dat hij een aantal Joodse onderduikers verborgen hield in zijn huis en doordat hij zijn atelier aan het verzet  beschikbaar had gesteld als wapendepot.

Andriessen had, net als vele bekende kunstenaars, les gehad van Jan Bronner en wist hierdoor goed hoe je een helder, overzichtelijk en sterk beeld kon neerzetten. Na de oorlog werd hij veel gevraagd voor het maken van oorlogsmonumenten. Samen met Wessel Couzijn en Nic Jonk richtte hij in Haarlem Ateliers ’63 op.

In Haarlem zijn onder andere Man voor vuurpeloton, Kleine Johannes, Gebonden mannen en Muziek van hem.