Lofdicht voor Coster door Dr. Jacobus van Zanten (1658-1750)

 

LAURENS JANSZ. COSTER

Vervaardigd door Gerrit van Heerstal (ca. 1690-1750).

Dit beeld van zandsteen van de ontwerper Romeyn de Hooghe, vereeuwigt Coster als veronderstelde uitvinder van de boekdrukkunst. Met een lofdicht op de sokkel. In 1722 plaatst men het in de Hortus Medicus, de huidige Prinsenhof.

Het mes en de boomstam inspireerden Coster tot letterzetten, de A is het symbool van het alfabet, een boek is het resultaat van zijn uitvinding. Een lauwerkrans van laurier kroont zijn hoofd.

In 1801 werd het  beeld naar de Grote Markt overgebracht, maar het kwam weer in het Prinsenhof te staan toen het grote bronzen standbeeld in 1856 op de Grote Markt werd opgericht.

 

Tekst aan de voorzijde:

AE[ternae] M[emoriae] S[acrum]

Laurentio Costero

Harlemensi.

Viro Consulari

Typographiae

Inventori Vero

Monumentum hoc

Erigi curavit

Collegium medicum

Anno mdccxxii

 

Vertaling:

Gewijd aan de eeuwige gedachtenis voor Laurens Coster uit Haarlem.

Het Collegium Medicum heeft er voor gezorgd dat dit monument werd opgericht voor Laurens Coster uit Haarlem, een waardig man, de ware uitvinder van de boekdrukkunst, In het jaar 1722)

 

Helemaal onderaan staat nog op de voorzijde:

transt ex horto med. Mdccci

 Vertaling:

verplaatst uit de kruidentuin, 1801

 

Dr. Jacobus van Zanten (1658-1750) – Haarlemse arts (Medicinae Doctor), geleerde vertaler en doopsgezind leraar (stichtte met zijn nalatenschap het naar hem genoemde Fonds) – schreef dit lofdicht voor het beeld van Coster:

 

Costerus claria redimitus lauro

 Quisquis ades quare conspiciatur habe:

Haec propria heroum fuit olim gloria, quorum

Vel gestis celebris vita vel arte fuit.

 Inventa qui gesta suo servavit

 & artes,

Quis neget hunc tantum bis meruisse decus?

 

  1. VAN ZANTEN M.D.


Vertaling:

Laat ieder die hier staat weten waarom Coster hier wordt aanschouwd, omkranst met de laurier van Apollo:

dit was het ereteken voorbehouden aan helden, wier leven alom bekend was, hetzij door daden hetzij door kunstvaardigheid.

Hij die door zijn uitvinding daden en ook vaardigheden (van anderen) heeft overgeleverd, heeft zo’n voorname onderscheiding tweemaal verdiend – wie zou dat ontkennen?

Dr. J. van Zanten

 

  1. 1 Clarius van Apollo; Claros (stadje in Kl. Azie) was bekend vanwege tempel voor Apollo.
  2. 5 inventa  hier moet toch wel invento worden gelezen, al was het maar omdat suo anders ‘in de lucht’ blijft hangen. De pointe van het epigram is dat Coster dankzij de uitvinding van de boekdrukkunst zowel roemruchte daden als vaardigheden (van anderen) heeft behouden (servavit) voor het nageslacht, en op grond van die verdienste de laurierkrans wel tweemaal heeft verdiend.

Vertaling van het epigram door dr. A. H. Wesseling (1948-2010, docent Neolatijn aan de Universiteit van Amsterdam).

Literatuur:

  1. Becker en A. Ouwerkerk, ‘ “De eer des vaderlands te handhaven”. Costerbeelden als argumenten in de strijd’, in: Oud Holland 99 (1985), 229-270.

Lotte Hellinga-Querido en Clemens de Wolf, Laurens Janszoon Coster was zijn naam. Haarlem 1988.

Anneke van den Bergh, Lauren Janszoon Coster. Mens of mythe?’ in Haerlem Jaarboek 2015 (Haarlem 2016), 38-63.

Over Van Zanten en Fonds van Zanten:

  1. van der Bosch-Vervoort, De nalatenschap van Dr. Jacobus van Zanten. Haarlem 2000.

Website van het Fonds: http://www.fondsvanzanten.nl/

OPROEP Kunstopdracht Nieuwe Groenmarkt

Het gemeentebestuur van Haarlem schrijft een opdracht uit voor een nieuw ruimtelijk kunstwerk op de Nieuwe Groenmarkt in het oude centrum van de stad. Het kunstwerk maakt integraal deel uit van de herinrichting van de Nieuwe Groenmarkt, en bestaat uit het ontwerpen en realiseren van een concrete kunsttoepassing binnen deze nieuw in te richten stedelijke omgeving.

Belangrijk onderdeel van de kunstopdracht vormt een actieve bijdrage in de planvorming van het nieuw ruimtelijk ontwerp evenals aan het participatieproces van belanghebbenden, zoals omwonenden en gebruikers van het plein.

De uiterste ontvangstdatum voor inzendingen is 21 augustus.
Meer informatie over het project en de aanmeldingsprocedure is te vinden via de website van 37PK: http://www.37pk.nl/?page=88890

Ziggurat zindert weer

Recentelijk werd het werk Ziggurat van Gusta Kullberg in ere hersteld. Het binnenwerk van de stalen piramide is vernieuwd en opnieuw aangebracht. Met een kraanwagen moest het buitenwerk eerst omhoog getild worden, om het binnenwerk terug te kunnen zetten. Dit bleek nog een flinke klus, maar uiteindelijk heeft Kunstwacht het voor elkaar gekregen. Met als resultaat dat het beeld aan de rand van het westelijke deel van de Haarlemmerhout er weer zinderend bij staat.

 

 

Schaatsrijder schaatst binnenkort weer!

Na een grondige restauratie van het beeld van kunstenaar Piet Esser is het tijd dat de schaatser nabij de Ijsbaan opnieuw kan schaatsen. Het beeld staat binnenkort weer op de oude plek. Met deze zomerse temperaturen denken we er het ijs maar bij.

 

 

 

Vernieling kunstwerk Josje Smit

beeld gevandaliseerd Josje SmitTot onze grote verbazing is het kunstwerk ‘betonnen figuren’ van kunstenaar Josje Smit aan de Prinses Beatrixdreef vernield! HaarlemsBeeld vindt dit een ernstige zaak. Niet alleen is het kunstwerk van belang en van waarde voor de stad Haarlem, het restaureren zal niet makkelijk zijn en kost geld. Mocht u iets hebben gezien toen het gebeurde, aarzel dan niet om contact op te nemen via info@haarlemsbeeld.nl

De gemeente Haarlem doet er alles aan om het werk terug te brengen in oorspronkelijke staat.

Informatie over het kunstwerk:

kunstwerk betonnen figuren van Josje Smit

Rubriek BeeldMakers: Bernd Lohaus

bernd lohaus

Wie zijn de kunstenaars achter de kunstwerken in Haarlem? In de rubriek ‘BeeldMakers’ bespreken we af en toe één van deze kunstenaars.

Bernd Lohaus wordt in 1940 in Düsseldorf geboren en studeert er midden jaren zestig aan de Kunstakademie, waar hij les volgt bij zijn mentor Joseph Beuys. Zijn ontmoeting in Spanje met kunsthistorica Anny de Decker leidt uiteindelijk tot zijn vestiging in Antwerpen, waar ze samen een van de belangrijkste avant-garde galerieën stichten: The Wide White Space Gallery. In deze galerie worden de werken van het kruim van de hedendaagse kunst aan het publiek voorgesteld: Daniel Buren, Christo, Gerhard Richter, Carl Andre, Panamarenko en Marcel Broodthaers waren er bij wijze van spreken kind aan huis. Lohaus blijft tot aan zijn dood in 2010 in Antwerpen wonen en werken.

bernd lohaus en Joseph Beuys

 

 

1968 – Bernd Lohaus luistert aandachtig naar zijn mentor Joseph Beuys op de vierde Dokumenta

Klik voor het korte filmpje van Lohaus en Beuys op de link

Na het overlijden van Bernd Lohaus hebben Anny De Decker en haar kinderen, Jonas en Stella Lohaus, in 2012 de Bernd Lohaus Stichting opgericht, een private stichting met als doel het in standhouden en promoten van de kunst en het gedachtegoed van Bernd Lohaus. De Stichting wil ook kunstenaars en kunstbemiddelaars ondersteunen. Daarom werd de jaarlijkse Prijs Bernd Lohaus in het leven geroepen. Voor meer informatie over de stichting: www.berndlohaus.be

 

Restauratie kunstwerk Vogelvlucht

De vogels van het  kunstwerk ‘Vogelvlucht’ van kunstenaar Hannes Kuiper zijn weggehaald voor restauratie. Binnenkort vliegen de vogels terug naar hun vertrouwde plek op het Wilsonsplein.

Lees meer over het kunstwerk op deze link

Kunst in Uitvoering

 

Sinds enkele dagen is het mogelijk dat je het busje van Kunstwacht door de buurten van Haarlem ziet rijden. Lees meer »

Roze Zaterdag Haarlem

Haarlem is gehuld in het roze. Ons geliefde ‘Loutje’, het 1,5 eeuw oude beeld van Louis Royer  heeft een roze trui aangekregen! Lees meer »

Hildebrandmonument

Op 1 juni 2012 bestond het Hildebrandmonument 50 jaar. Het monument werd in 1962 onthuld in de Haarlemmerhout na een lang gemeentelijk proces; het eerste schetsontwerp bestond uit 1914. Lees meer »