Kunstenaar Raymond P. S. Spierings overleden

Op donderdag 28 oktober jl. is de Haarlemse kunstenaar Raymond P. S. Spierings (Ramon) op 70-jarige leeftijd overleden. Raymond stond vooral bekend als de schepper van de ‘Voet van Mercurius’ aan het Spaarne. De Voet van Mercurius werd ooit stiekem, in het holst van de nacht, op het brugwachtershuisje tegenover het Teylersmuseum gehesen. Destijds was dit brugwachtershuisje ‘Het kleinste museum van Nederland’, dat met het grootste kunstwerk op het dak mocht prijken. Inmiddels is ‘De Voet’, zoals deze algemeen bekend staat, door alle Haarlemmers omarmd als een markan­­­t herkenningspunt aan het mooie Spaarne.

Een ande­r bekend werk van Raymond is ‘De Quadratuur van de Cirkel’, welke in het Groenendaalse bos is te bezichtigen en onlangs door de gemeente Heemstede is geadopteerd. De in Heemstede geboren Haarlemmer heeft een groot deel van zijn leven in Frankrijk doorgebracht om zich uiteindelijk weer te vestigen in de Spaarnestad. Zo woonde en werkte hij een aantal jaar in de voormalige stadsdrukkerij van Haarlem aan de Koningstraat, waar naast diverse kunstlijn projecten, ook ­­­de Voet van Mercurius gestalte heeft gekregen. Tijdens zijn verblijf in de villa op Landgoed Elswout, wijdde hij zich aan diverse andere beeldhouwwerken en restauratieprojecten.

Hij was altijd herkenbaar gekleed in zwart met dunne stropdas of geknoopte sjaal, op zijn vouwfietsje fietsend door de binnenstad. Intimi typeren hem als een zeer gedreven en markant mens en kunstenaar, die zelf niet graag in de schijnwerpers stond. Raymond Spierings was een ‘uomo universale’, die in kunstzinnig opzicht een zeer breed spectrum omvatte. Veel van zijn werk – bestaande uit beeldhouwwerken (in was, gasbeton, gips en klei), schilderijen, architectonische maquettes en vele andere ontwerpen – zal zich hopelijk mettertijd een weg naar ee­­­­­­n van de Haarlemse musea vinden.

Raymond wordt donderdagochtend 4 november begraven aan de Herfstlaan te Heemstede.

 

HaarlemIcons: muurschilderingen in Schalkwijk

Haarlem richt zich met het kunstbeleid van de stad op de uitbreiding van de stadscollectie met nieuwe hedendaagse kunstwerken en kunstvormen, waaronder muurschilderingen. Voor de gemeente Haarlem zijn nieuwe muurschilderingen een belangrijke toevoeging aan de kunst in de openbare ruimte, ze brengen op laagdrempelige manier kunst in de leefomgeving van mensen en vergroten de aantrekkelijkheid en leefbaarheid van een buurt en versterken de identiteit van wijken. De beleidsafdeling Cultuur heeft deze twee muurschilderingen gerealiseerd in samenwerking met verschillende partners.

Andrew Pisacane (1988, New York), bekend onder de artiestennaam Gaia werd uitgenodigd door de gemeente Haarlem voor de eerste editie van het project HaarlemIcons, dat zich richt op het realiseren van muurschilderingen in Haarlem in de komende jaren. HaarlemIcons wordt geproduceerd door  Raenys Martis van Klasse Apart Projects (die eerder onder meer muurschilderingen in Heerlen tot stand bracht) in samenwerking met de Haarlemse organisatie 37PK, Platform voor Kunsten. Gaia heeft vele muurschilderingen in tal van steden in de hele wereld vervaardigd. Zijn werkwijze vanuit sociaal engagement om gemeenschappen en vergeten verhalen te verbeelden, maakt hem uniek. Opgeleid als kunstenaar aan het Maryland Institute College of Art, nu woonachtig in Baltimore, reist hij de hele wereld over voor zijn muurschilderingen – van Johannesburg, Montreal, Honolulu, St. Petersburg, Seoul, Bogota, Vladivostok en nog meer steden. Een ode aan de gemeenschap, daarover gaat het werk van de Amerikaanse kunstenaar Gaia. In de visie van Gaia zijn de urban arts, bij uitstek geschikt om gemeenschappen te versterken, om mensen met elkaar te verbinden, om inspiratie en kracht te bieden. Hij is geïnteresseerd in hoe steden functioneren en de mensen die stedelijke omgevingen vormgeven – mensen die het dagelijks leven van andere mensen beïnvloeden. Terugkerende thema’s in zijn werk zijn immigratie, diversiteit, klimaat, natuur en stedelijke context, economische (on)gelijkheid, sociale kracht en de verbinding van heden en verleden. Door de manier waarop hij zijn schilderingen vormgeeft benadrukt hij de onderlinge verbondenheid van deze globale thema’s en plaatst ze in verhouding tot lokale situaties.

In juli heeft Gaia Haarlem bezocht, waar hij op twee locaties in Schalkwijk (op het gebouw TP2 aan het Terschellingpad (zie afbeelding 2), waar onder andere MooiZooi gevestigd is, en op het Wereldhuis van de VMGH (Vereniging van Marokkaanse Gemeenschap Haarlem) (zie afbeelding 1) aan de Stresemannlaan) muurschilderingen heeft vervaardigd. Tussen 3 en 15 juli was de kunstenaar op deze locaties aan het werk en op 17 juli vond de onthulling van de werken plaats. In gesprek met betrokkenen uit de buurt heeft Gaia het sociale DNA van Schalkwijk onderzocht, aan de hand van persoonlijke verhalen, individuele belevenissen en gemeenschappelijke ervaringen. Hij heeft inzicht gekregen in de mensen die er wonen en wat er leeft in de wijk, wat de basis vormt voor het ontwerp van de muurschilderingen. Anderzijds is juist de dialoog die ontstaat, tussen bewoners en de kunstenaar, maar ook tussen bewoners onderling, een belangrijk onderdeel van het project.

Gaia is in gesprek gegaan met bezoekers en gebruikers van MooiZooi en van het Wereldhuis van de VMGH (Vereniging van Marokkaanse Gemeenschap Haarlem). Daarnaast heeft jij meegeluisterd met de verhalen die bij de deelnemers in het project Het Ongeziene Gezien van Marisa Beretta en Stichting Kapsalon naar boven kwamen, onder meer door middel van de podcast hierbij. Ook de jongeren van Triple Threat en Dos Hermanos zijn betrokken geweest bij het project. Ook de ‘hoge kunst’ speelt een rol: voorvader van het Teylers Museum Pieter Teyler van der Hulst en de collectie van het museum zijn onderdeel van nieuw werk van Gaia . Naast de twee muurschilderingen heeft Gaia tevens een tentoonstelling ingericht bij 37PK, Platform voor Kunsten, met de titel Imagined Communities waarin hij recent werk op doek laat zien. Deze expositie loopt van 17 juli t/m 29 augustus en is gratis te bezoeken.

Afbeelding 1:  Mural op het Wereldhuis van de Vereniging van Marokkaanse Gemeenschap Haarlem aan de Stresemannlaan. De Mural bestaat uit twee muren, samen vormen ze het woord WELKOM

Afbeelding 2:  Mural op het gebouw TP2 aan het Terschellingpad gemaakt door de kunstenaar GAIA te zien op de foto

Kunstwerk Erik van Spronsen geplaatst

Het kunstwerk ‘Parallellepipedum’ van wijlen kunstenaar Erik van Spronsen is geplaatst in de wijk Scheepmakersdijk, bij de Disselkade. De stadscollectie van Haarlem is een kunstwerk rijker dankzij de schenking van de dochter Sien van Spronsen.

De voorzitter van de wijkraad Scheepmakersdijk, Albert Diederik, was meteen enthousiast om het kunstwerk te plaatsten. Albert Diederik nam contact op met de wethouder Cultuur M-T Meijs over de eventuele schenking van dit kunstwerk aan de stad. De wethouder reageerde enthousiast op dit mooie voorstel. Samen met de gemeente, beleidsafdeling Cultuur en de adviescommissie Kunst in de Openbare Ruimte is de locatie en de plaatsing onderzocht en mogelijk gemaakt.

Wethouder Meijs: ‘Ik ben zeer blij met de schenking van dit prachtige beeld, gemaakt door de gerenommeerde kunstenaar Erik van Spronsen. Het is een verrijking van de stadscollectie en de wijk. Fantastisch om te zien dat de wijk kunst omarmt’.

©Jur Engelchor

Over het kunstwerk: Steeds blijkt de wiskunde, en wat je daar plastisch van ‘in beeld’ kunt brengen, ongekende geheimen te verbergen en de meest verrassende beelden te leveren. De geometrische eigenschappen van de kubus waren voor de Haarlemse kunstenaar Erik van Spronsen (1948 – 2020) een bron van inspiratie. Veel van zijn werken zijn dan ook een afgeleide van de kubus. Door deze basisvorm als het ware steeds verder uit te trekken, komen de delen los van hun oorsprong en ontstaat er een geheel nieuwe samengestelde vorm.

Van Spronsen: “Ik werk ruimtelijk in de meest letterlijke zin van het woord. Het denken over en het werken aan mijn beelden speelt zich geheel in de derde dimensie af. Ik maak geen tekeningen of schetsjes, maar experimenteer vanaf het eerste begin met driedimensionale vormen.”

Een parallellepipedum is een ruimtelijke figuur met zes parallellogrammen als zijvlak.
 

©Jur Engelchor

Over de kunstenaar Erik van Spronsen: Erik van Spronsen volgde zijn opleiding van 1967 tot 1972 aan de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunst in Den Haag. Hij had het geluk dat de directeur in die tijd de afdeling Monumentale Vormgeving opzette waar hij zich onmiddellijk voor opgaf.

Zijn werk wordt gerekend tot de concrete kunst. De schoonheid van de wiskunde en de geometrische eigenschappen van de kubus waren voor hem een bron van inspiratie. Het materiaal waarmee hij werkte was meestal staal. De objecten, vaak samengesteld uit gelijkvormige onderdelen, vormen op de wijze waarin zij bij elkaar zijn gebracht een verrassend en boeiend geheel.

Erik’s werk bevindt zich in vele openbare en privécollecties, onder meer in de beeldentuin bij museum Voorlinden (Caldic collectie) in Wassenaar, bij Museum Kranenburgh in Bergen en bij Huis ten Bosch in Den Haag (aankoop Prinses Beatrix). In september 2019 had Erik nog een prachtige tentoonstelling met beelden en maquettes in Castellvm Aqvae in Bloemendaal. Ter gelegenheid van deze expositie verscheen de uitgave ‘Erik van Spronsen, beeldhouwer’, met een overzicht van zijn werk en een inleiding door Wiek Röling. Op 13 maart jl. is beeldhouwer Erik van Spronsen op 72-jarige leeftijd overleden. Als Haarlemse kunstenaar was hij vanaf het begin lid van de Vishal, hij maakte in de jaren 90 deel uit van het bestuur en was tevens lange tijd coördinator.

Bron: website kunstenaarsvereniging de Vishal

Nieuwe muurschildering De Appelaar

Haarlem is bijzondere muurschildering rijker: ‘Troposfeer’ door Jana van Meerveld. Sinds begin oktober worden bezoekers van parkeergarage De Appelaar verrast door een monumentale schildering in het trappenhuis aan de Damstraat. In opdracht van de Gemeente Haarlem en 37PK, Platform voor Kunsten, werkte beeldend kunstenaar Jana van Meerveld aan een muurschildering op deze locatie. Het werk, genaamd ‘Troposfeer’, neemt je op de verschillende niveaus van de garage mee door aarde, planten en lucht. Ter inwijding van het werk sprak Tamara Sterman, directeur van 37PK, met de kunstenaar Jana van Meerveld en met wethouder Cultuur, Marie-Thérèse Meijs: https://www.youtube.com/watch?v=DnrWqu3Di3c&feature=emb_title.

Graffiti Tentoonstelling in ABC Architectuurcentrum

Afgelopen zondag 19 januari is de tentoonstelling ‘ Graffiti, Cultureel erfgoed van de stedelijke omgeving’, geopend in het ABC Architectuurcentrum in Haarlem. In de expositie wordt een overzicht weergeven van uitingen die voortkomen uit de tegencultuur graffiti. Hierbij wordt een extra accent gelegd op graffiti kunst uit de jaren 80 en 90 in Haarlem. Naar Amerikaans voorbeeld werd midden jaren 80 een nieuwe cultuur omarmd, letters vormden de essentie. Een cultuur met de stedelijke omgeving als fundament, waar talenten ontplooien en creatieve ontwikkeling plaatsvindt.

Alles dat wordt getoond in de tentoonstelling is afkomstig uit de collectie van de in Haarlem gevestigde Dutch Graffiti Library. Deze Haarlemse organisatie is opgericht door Sanne van Doorn (1972) en de gebroeders Marcel en Richard van Tiggelen (1971). De stichting heeft als doel om de tegencultuur graffiti te behouden. Dit doen zij door al meer dan 35 jaar lang documentatie te verzamelen, archiveren en publiceren. Zij dragen zorg voor het zichtbaar maken van de materiële overblijfselen van graffiti binnen stedelijke ontwikkelingen. De collectie van Dutch Graffiti Library is een bijzondere bijdrage in het effectief verspreiden van kennis, inzicht en beleving over graffiti kunst. De expositie is nog te zien tot en met 19 april 2020. Zie link voor meer informatie over de expositie, het randprogramma en Dutch Graffiti Library.

Onthulling stripmuur in het NOS journaal

Met trots kijkt de gemeente Haarlem terug op de onthulling van de eerste stripmuur, ontworpen door striptekenaar Thé Tjong Khing. De stripmuur is zeer positief onthaald en kon rekenen op veel media aandacht! Zelfs de NOS kwam langs en hield een interview met de tekenaar.  Klik op onderstaande link om het interview terug te zien: Link NOS interview

Ook het Jeugdjournaal berichtte over de stripmuur in Haarlem: Link artikel

 

Stripmuur The Tjong Khing

Op maandag 7 oktober om 17:00 uur is het zo ver, dan wordt Haarlem’s eerste officiële stripmuur, ontworpen door de befaamde Thé Tjong-Khing (Purworejo, 1933), feestelijk onthuld in aanwezigheid van de wethouder cultuur van de gemeente Haarlem. Haarlem staat bekend om de stripdagen – een tweejaarlijks stripfestival dat sinds 1992 bestaat. De gemeente (beleidsafdeling Cultuur) heeft lang gewerkt aan de realisatie van een eerste officiële stripmuur in de stad. Dit in samenspraak met Stripdagen Haarlem, Thé Tjong Khing, kunstplatform 37PK, en de uitvoerder van het kunstwerk, Diego Teroba. De aanleiding tot een eerste stripmuur ontstond in 2017 bij de organisatie van de Stripdagen Haarlem. De stripdagen vond de inspiratie in Vlaamse steden als Brussel en Antwerpen. In Antwerpen werd zelfs een stripmuur gerealiseerd van de Haarlemse kunstenaars Joost Swarte. Haarlem, als stad stripstad kon daar natuurlijk niet in achterblijven. Samen met de gemeente Haarlem is er allereerst gezocht naar een geschikt locatie voor dit project. En uiteindelijk trof men een wel heel bijzonder en centraal plekje in de stad. De locatie van de stripmuur is de entree van de parkeergarage de Raaks. Deze ingang is omringd door glazen wanden, en achter de wanden is aan alle vier de zijden van de liftschacht van de parkeergarage een stripverhaal te zien.

In de muurschildering zijn verschillende striphelden te zien, zoals tante Sidonia uit Suske & Wiske, Bianca Castafiore uit Kuifje, Elsje van de Haarlemse tekenaar Gerben Valekman en Jopo de Pojo van Joost Swarte. Ook van de kunstenaar zelf zijn strippersonages te zien, zoals Annabella uit de Lange Wapper-boeken en Meneer en Mevrouw Hond (met taart). Ook Haarlemse figuren zijn vertegenwoordigd in de schildering: de vermeende uitvinder van de boekdrukkunst Laurens Janszoon Coster, de Finse reus van Haarlem Daniël Cajanus en Kenau Simonsdochter Hasselaer, die volgens de overlevering tijdens de Tachtigjarige oorlog het verzet van de Haarlemse vrouwen leidde.

De keuze voor Thé Tjong-Khing als kunstenaar, die tot de grootste tekenaars van Nederland wordt gerekend, is een eerbetoon aan het oeuvre van de 86-jarge illustrator. De Chinees-Nederlandse striptekenaar en illustrator was al sinds kinds af aan geïnteresseerd in strips en tekenen. Na een opleiding aan de Seni Rupa-kunstacademie in Bandung, kwam hij in 1956 naar Nederland en begon te werken bij de befaamde Toonder Studio’s. Hij tekende strips en illustreerde voor vele kinderboeken. Zijn oeuvre heeft geleid tot meerdere prijzen, waaronder het Gouden Penseel, de Woutertje Pieterse Prijs voor zijn boek ‘Waar is de taart?’, het Zilveren Penseel en de Max Velthuijs prijs. Naast zijn weerzinwekkende oeuvre is de kunstenaar ook nauw verbonden aan de stad Haarlem.De muurschildering is uitgevoerd door kunstenaar Diego Teroba (Bergen op Zoom, 1975) die bekendheid verwierf als decorateur bij De Efteling. Maar ook Thé Tjong-Khing heeft meegeholpen aan de uitvoering van de schildering. De stripmuur wordt op maandag 7 oktober om 17:00 uur publiek openbaar, onthuld.

De grootste mural van Haarlem

Donderdag 18 oktober was de onthulling van de langverwachte muurschildering aan de liftschacht van de parkeergarage De Kamp in Haarlem (adres: De Witstraat 1, 2011 DZ). Aan de onthulling is een lang proces voorafgegaan. Het initiatief voor het kunstwerk is ontstaan in de directe omgeving van het werk. Dennis de Waart (van DeDAKKAS) en Shevia Limmen (van Studio LOCOMOCO) zijn samen met de gemeente Haarlem de trekkers geweest van de muurschildering. In 2018 is de horeca paviljoen DeDakkas geopend op de bovenste verdieping van de parkeergarage. De omgeving van zowel DeDakkas als de parkeergarage kon wel wat kleur gebruiken. Al snel kwam het idee van De Waart (eigenaar van DeDakkas) om de parkeergarage te decoreren met een muurschildering. Het Nederlandse kunstenaarsduo TelmoMiel is uiteindelijk gekozen om een muurschildering te vervaardigen. Het duo heeft al meer dan 20 jaar ervaring met street art en het bijzonder met ‘murals’ (ook wel bekend onder de noemer van graffitikunst) in het binnen- en buitenland.

Op 3 oktober is er een bewonersavond georganiseerd bij DeDakkas, waarbij twee ontwerpen van het kunstenaarsduo bekend zijn gemaakt. Samen met de buurtbewoners is er die avond een definitieve selectie gemaakt. De keuze is gevallen op het ontwerp met ‘knalroze strik’. De basis voor het kunstwerk ligt in Haarlem. Het kunstwerk is opgebouwd uit een klassieke component, het onderstel dat verwijst naar een 17e-eeuws meisje in een rijkversierde blauwe jurk. Het meisjes is afkomstig uit een schilderij van de Haarlemse kunstschilder Johannes Cornelisz. Verspronck. Het kunstenaarsduo is een gesprek aangegaan met onder andere het Frans Hals Museum en heeft er voor gekozen om een balans te vinden tussen de geschiedenis van de stad en het nu. Het bovendeel van het meisje draag in tegendeel iets moderns met zich mee en heeft iets weg van een mysterieuze en hippe meisjes met grijs paarse lokken. De kunstenaars hebben het meisje uitgerust met een modern kapsel met knalroze strik en een opvallende zonnebril, daarmee heeft zij iets weg van Lady Gaga.

Het kunstenaarsduo heeft de mural binnen slechts enkele dagen vervaardigd. De muurschildering weet met haar rijke kleuren de buurt meer leven in de blazen. En met haar 17 meter hoogte is het tot nu toe officieel de grootste muurschildering in Haarlem.

©Haarlemsbeeld

©Haarlemsbeeld

©Haarlemsbeeld

 

Voet van Mercurius

Sinds 1997 staat het beeld ‘Voet van Mercurius’ vervaardigd door de kunstenaar Raymond Spierings op het dak van het voormalige burgerwachtershuisje aan de Gravenstenenbrug, waar voorheen het kleinste museum van Nederland was gevestigd. De Romeinse god Mercurius staat in de Griekse mythologie ook wel bekend als Hermes – handelsgod en boodschapper van de goden. Deze handelsgod wordt geregeld afgebeeld met gevleugelde sandalen – ook wel bekend als talaria, die een verwijzing zijn naar snelheid. Dit beeld op het dak was bedoeld als knipoog naar held beeld op het dak van het Teylers Museum. Het is een metaforische voorstelling van kunst en wetenschap die door Faam zijn bekroond. Het beeld is vervaardigd uit gasbeton, dit materiaal heeft een doorlaatbaar structuur en neemt snel vocht op. Dit kan ervoor zorgen dat het materiaal uiteenzet, met als gevolg dat er barsten ontstaan aan het oppervlak. In 2002 werd het beeld gerenoveerd om deze reden en voorzien van een extra vochtwerende epoxylaag. Recentelijk is het beeld opnieuw gerestaureerd en weer te zien voor publiek.

Raymond Spierings, Voet van Mercurius, 1997. ©Haarlemsbeeld

 

Raymond Spierings, Voet van Mercurius, 1997. ©Haarlemsbeeld

 

Start en einde conserveringsproject beelden Frans Hals en Coster

In het voorjaar van 2018 is het conserveringstraject van start gegaan van twee markante bronzen standbeelden in Haarlem: Frans Hals op het Florapark en Laurens Janszoon Coster op de Grote Markt. De beelden waren vervuild en hebben ook last van corrosie van het brons. In opdracht van de gemeente Haarlem was een onderzoek gestart naar de precieze aard van deze corrosie-problematiek door metaalrestaurator Michiel Langeveld. Op basis daarvan werd er een behandelplan opgesteld door Kunstwacht, die het fysieke beheer doet van de kunst in de openbare ruimte in Haarlem. Kunstwacht is van start gegaan met de werkzaamheden die naar verwachting eind deze week worden voltooid.