HaarlemIcons: muurschilderingen in Schalkwijk

Haarlem richt zich met het kunstbeleid van de stad op de uitbreiding van de stadscollectie met nieuwe hedendaagse kunstwerken en kunstvormen, waaronder muurschilderingen. Voor de gemeente Haarlem zijn nieuwe muurschilderingen een belangrijke toevoeging aan de kunst in de openbare ruimte, ze brengen op laagdrempelige manier kunst in de leefomgeving van mensen en vergroten de aantrekkelijkheid en leefbaarheid van een buurt en versterken de identiteit van wijken.

Andrew Pisacane (1988, New York), bekend onder de artiestennaam Gaia werd uitgenodigd door de gemeente Haarlem voor de eerste editie van het project HaarlemIcons, dat zich richt op het realiseren van muurschilderingen in Haarlem in de komende jaren. HaarlemIcons wordt geproduceerd door Raenys Martis van Klasse Apart Projects (die eerder onder meer muurschilderingen in Heerlen tot stand bracht) in samenwerking met de Haarlemse organisatie 37PK, Platform voor Kunsten. Gaia heeft vele muurschilderingen in tal van steden in de hele wereld vervaardigd. Zijn werkwijze vanuit sociaal engagement om gemeenschappen en vergeten verhalen te verbeelden, maakt hem uniek. Opgeleid als kunstenaar aan het Maryland Institute College of Art, nu woonachtig in Baltimore, reist hij de hele wereld over voor zijn muurschilderingen – van Johannesburg, Montreal, Honolulu, St. Petersburg, Seoul, Bogota, Vladivostok en nog meer steden. Een ode aan de gemeenschap, daarover gaat het werk van de Amerikaanse kunstenaar Gaia. In de visie van Gaia zijn de urban arts, bij uitstek geschikt om gemeenschappen te versterken, om mensen met elkaar te verbinden, om inspiratie en kracht te bieden. Hij is geïnteresseerd in hoe steden functioneren en de mensen die stedelijke omgevingen vormgeven – mensen die het dagelijks leven van andere mensen beïnvloeden. Terugkerende thema’s in zijn werk zijn immigratie, diversiteit, klimaat, natuur en stedelijke context, economische (on)gelijkheid, sociale kracht en de verbinding van heden en verleden. Door de manier waarop hij zijn schilderingen vormgeeft benadrukt hij de onderlinge verbondenheid van deze globale thema’s en plaatst ze in verhouding tot lokale situaties.

In juli heeft Gaia Haarlem bezocht, waar hij op twee locaties in Schalkwijk (op het gebouw TP2 aan het Terschellingpad (zie afbeelding 2), waar onder andere MooiZooi gevestigd is, en op het Wereldhuis van de VMGH (Vereniging van Marokkaanse Gemeenschap Haarlem) (zie afbeelding 1) aan de Stresemannlaan) muurschilderingen heeft vervaardigd. Tussen 3 en 15 juli was de kunstenaar op deze locaties aan het werk en op 17 juli vond de onthulling van de werken plaats. In gesprek met betrokkenen uit de buurt heeft Gaia het sociale DNA van Schalkwijk onderzocht, aan de hand van persoonlijke verhalen, individuele belevenissen en gemeenschappelijke ervaringen. Hij heeft inzicht gekregen in de mensen die er wonen en wat er leeft in de wijk, wat de basis vormt voor het ontwerp van de muurschilderingen. Anderzijds is juist de dialoog die ontstaat, tussen bewoners en de kunstenaar, maar ook tussen bewoners onderling, een belangrijk onderdeel van het project.

Gaia is in gesprek gegaan met bezoekers en gebruikers van MooiZooi en van het Wereldhuis van de VMGH (Vereniging van Marokkaanse Gemeenschap Haarlem). Daarnaast heeft jij meegeluisterd met de verhalen die bij de deelnemers in het project Het Ongeziene Gezien van Marisa Beretta en Stichting Kapsalon naar boven kwamen, onder meer door middel van de podcast hierbij. Ook de jongeren van Triple Threat en Dos Hermanos zijn betrokken geweest bij het project. Ook de ‘hoge kunst’ speelt een rol: voorvader van het Teylers Museum Pieter Teyler van der Hulst en de collectie van het museum zijn onderdeel van nieuw werk van Gaia . Naast de twee muurschilderingen heeft Gaia tevens een tentoonstelling ingericht bij 37PK, Platform voor Kunsten, met de titel Imagined Communities waarin hij recent werk op doek laat zien. Deze expositie loopt van 17 juli t/m 29 augustus en is gratis te bezoeken.

Afbeelding 1:  Mural op het Wereldhuis van de Vereniging van Marokkaanse Gemeenschap Haarlem aan de Stresemannlaan. De Mural bestaat uit twee muren, samen vormen ze het woord WELKOM

Afbeelding 2:  Mural op het gebouw TP2 aan het Terschellingpad gemaakt door de kunstenaar GAIA te zien op de foto

Kunstwerk Erik van Spronsen geplaatst

Het kunstwerk ‘Parallellepipedum’ van wijlen kunstenaar Erik van Spronsen is geplaatst in de wijk Scheepmakersdijk, bij de Disselkade. De stadscollectie van Haarlem is een kunstwerk rijker dankzij de schenking van de dochter Sien van Spronsen.

De voorzitter van de wijkraad Scheepmakersdijk, Albert Diederik, was meteen enthousiast om het kunstwerk te plaatsten. Albert Diederik nam contact op met de wethouder Cultuur M-T Meijs over de eventuele schenking van dit kunstwerk aan de stad. De wethouder reageerde enthousiast op dit mooie voorstel. Samen met de gemeente, beleidsafdeling Cultuur en de adviescommissie Kunst in de Openbare Ruimte is de locatie en de plaatsing onderzocht en mogelijk gemaakt.

Wethouder Meijs: ‘Ik ben zeer blij met de schenking van dit prachtige beeld, gemaakt door de gerenommeerde kunstenaar Erik van Spronsen. Het is een verrijking van de stadscollectie en de wijk. Fantastisch om te zien dat de wijk kunst omarmt’.

©Jur Engelchor

Over het kunstwerk: Steeds blijkt de wiskunde, en wat je daar plastisch van ‘in beeld’ kunt brengen, ongekende geheimen te verbergen en de meest verrassende beelden te leveren. De geometrische eigenschappen van de kubus waren voor de Haarlemse kunstenaar Erik van Spronsen (1948 – 2020) een bron van inspiratie. Veel van zijn werken zijn dan ook een afgeleide van de kubus. Door deze basisvorm als het ware steeds verder uit te trekken, komen de delen los van hun oorsprong en ontstaat er een geheel nieuwe samengestelde vorm.

Van Spronsen: “Ik werk ruimtelijk in de meest letterlijke zin van het woord. Het denken over en het werken aan mijn beelden speelt zich geheel in de derde dimensie af. Ik maak geen tekeningen of schetsjes, maar experimenteer vanaf het eerste begin met driedimensionale vormen.”

Een parallellepipedum is een ruimtelijke figuur met zes parallellogrammen als zijvlak.
 

©Jur Engelchor

Over de kunstenaar Erik van Spronsen: Erik van Spronsen volgde zijn opleiding van 1967 tot 1972 aan de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunst in Den Haag. Hij had het geluk dat de directeur in die tijd de afdeling Monumentale Vormgeving opzette waar hij zich onmiddellijk voor opgaf.

Zijn werk wordt gerekend tot de concrete kunst. De schoonheid van de wiskunde en de geometrische eigenschappen van de kubus waren voor hem een bron van inspiratie. Het materiaal waarmee hij werkte was meestal staal. De objecten, vaak samengesteld uit gelijkvormige onderdelen, vormen op de wijze waarin zij bij elkaar zijn gebracht een verrassend en boeiend geheel.

Erik’s werk bevindt zich in vele openbare en privécollecties, onder meer in de beeldentuin bij museum Voorlinden (Caldic collectie) in Wassenaar, bij Museum Kranenburgh in Bergen en bij Huis ten Bosch in Den Haag (aankoop Prinses Beatrix). In september 2019 had Erik nog een prachtige tentoonstelling met beelden en maquettes in Castellvm Aqvae in Bloemendaal. Ter gelegenheid van deze expositie verscheen de uitgave ‘Erik van Spronsen, beeldhouwer’, met een overzicht van zijn werk en een inleiding door Wiek Röling. Op 13 maart jl. is beeldhouwer Erik van Spronsen op 72-jarige leeftijd overleden. Als Haarlemse kunstenaar was hij vanaf het begin lid van de Vishal, hij maakte in de jaren 90 deel uit van het bestuur en was tevens lange tijd coördinator.

Bron: website kunstenaarsvereniging de Vishal

Beeldengalerij kunstwerk van Frank Koolen

Het kunstwerk Totemetot van Frank Koolen in de beeldengalerij aan de Dreef in Haarlem is vervangen door een nieuw beeld van Koolen, Fingers Crossed. Het nieuwe kunstwerk is geïnspireerd op de langdurige coronapandemie. De elf beelden van elf verschillende hedendaagse kunstenaars staan sinds mei 2019 aan de Dreef en vormen het begin van een kunstroute die loopt van de Grote Markt naar de Haarlemmerhout. Om de gratis expositie interessant te houden worden regelmatig beelden vervangen.

Het toont twee figuren die onderdeel zijn van een groter geheel en die troost bij elkaar lijken te zoeken. Een nabijheid die niet zonder gevaar is, troost die besmettelijk kan zijn. Tegelijkertijd kruisen ze daarbij de vingers. Dit symbool van gekruiste vingers is een teken van hoop op een goede afloop maar is voor met name kinderen juist een speelse manier is om zich buiten de regels te stellen. Als je je vingers hebt gekruist tijdens een spel mag je liegen of doe je eigenlijk stiekem niet mee. Een verwijzing naar het zeer menselijke dat de regels voor iedereen gelden, alleen heel af en toe, als het je goed uitkomt, niet voor jezelf. Dit beeld ‘Fingers Crossed’ kruist vooral de vingers voor de goede afloop maar wijst tegelijkertijd op de paradoxale aard van het menselijk gedrag.

Voor meer informatie: Beeldengalerij Haarlem – Frank Koolen

Nieuwe muurschildering De Appelaar

Haarlem is bijzondere muurschildering rijker: ‘Troposfeer’ door Jana van Meerveld. Sinds begin oktober worden bezoekers van parkeergarage De Appelaar verrast door een monumentale schildering in het trappenhuis aan de Damstraat. In opdracht van de Gemeente Haarlem en 37PK, Platform voor Kunsten, werkte beeldend kunstenaar Jana van Meerveld aan een muurschildering op deze locatie. Het werk, genaamd ‘Troposfeer’, neemt je op de verschillende niveaus van de garage mee door aarde, planten en lucht. Ter inwijding van het werk sprak Tamara Sterman, directeur van 37PK, met de kunstenaar Jana van Meerveld en met wethouder Cultuur, Marie-Thérèse Meijs: https://www.youtube.com/watch?v=DnrWqu3Di3c&feature=emb_title.

Haarlemsbeeld en Educatie

Haarlemsbeeld richt zich naast het aanbieden van het laatste nieuws rondom kunst in de openbare ruimte, culturele beeldenroutes en een overzicht van alle kunstwerken in de stad ook op onderwijs van de kunst op straat.

Info kunstwerken

Oproep aan bewoners van Haarlem:

Heb je meer achtergrondinformatie over de kunstwerken? Haarlemsbeeld ontvangt graag alle verhalen.

Stadskunstkamer

Street Art in Haarlem