Bijeenkomst over beeld Coster Prinsentuin en Dr. Jacobus van Zanten

De Gemeente Haarlem, de Archief en Bibliotheek Commissie van de Doopsgezinde gemeente Haarlem, en executeuren en administrateuren van het Fonds van Wijlen dr. Jacobus van Zanten organiseren op 15 november vanaf 15.30 uur een bijeenkomst over het beeld Laurens Jansz. Coster in de Prinsentuin, vervaardigd door Gerrit van Heerstal. Dr. Jacob van Zanten schreef een lofdicht over het beeld in Latijn, te vinden op de sokkel. In de tuin komt een informatiebord met uitleg over het beeld en de Latijnse teksten op de sokkel. De volledige Latijnse teksten kunt u nalezen op deze link

Dit is een mooie gelegenheid om dieper in te gaan op de geschiedenis van het beeld, de persoon en de erfenis van dr. Jacobus van Zanten.

Let op: Aanmelding is verplicht wegens beperkt aantal plaatsen, voor 13/11 bij administratie@vdgh.nl (vermeld dan svp: opgave 15/11).

Het volledige programma:

Woensdag 15 november 2017

van 15.30 – ca. 17.30 uur

inloop vanaf 15.00 uur

Ontvangst in het Stedelijk gymnasium, Prinsenhof 3, Haarlem

Welkom en opening namens de organisatoren door F.J. Hoogewoud, voorzitter Archief en Bibliotheek Commissie VDGH, en Jur Botter MPA, wethouder Cultuur van de Gemeente Haarlem.

           COSTER EN VAN ZANTEN

  •  Inleiding over het beeld van Laurens Jansz. Coster uit 1727. Door Anneke van den Bergh, conservator Oude Boekerij en bijzondere collecties Noord-hollands Archief.
  •  De veelzijdigheid van de geleerde geneesheer dr. Jacobus van Zanten, die een Latijns gedichtje voor de sokkel van het beeld vervaardigde. Door Otto P. Bleker (Amsterdam/Landsmeer)
  • De blijvende betekenis van het testament van dr. Jacobus van Zanten. Door Hans van Zanten voorzitter van de executeuren en administrateuren van het Fonds van Wijlen Dr. Jacobus van Zanten, gelieerd aan de Doopsgezinde gemeente Haarlem
  • ONTHULLING van het informatiebord door een incarnatie van dr. Jacobus van Zanten – in de tuin Daarna: wandeling naar Frankestraat 24, Haarlem
  • AFSLUITING met een dronk in de stijlkamer van het Fonds Van Zanten in het Doopsgezinde kerkcomplex.

 

Lofdicht voor Coster door Dr. Jacobus van Zanten (1658-1750)

 

LAURENS JANSZ. COSTER

Vervaardigd door Gerrit van Heerstal (ca. 1690-1750).

Dit beeld van zandsteen van de ontwerper Romeyn de Hooghe, vereeuwigt Coster als veronderstelde uitvinder van de boekdrukkunst. Met een lofdicht op de sokkel. In 1722 plaatst men het in de Hortus Medicus, de huidige Prinsenhof.

Het mes en de boomstam inspireerden Coster tot letterzetten, de A is het symbool van het alfabet, een boek is het resultaat van zijn uitvinding. Een lauwerkrans van laurier kroont zijn hoofd.

In 1801 werd het  beeld naar de Grote Markt overgebracht, maar het kwam weer in het Prinsenhof te staan toen het grote bronzen standbeeld in 1856 op de Grote Markt werd opgericht.

 

Tekst aan de voorzijde:

AE[ternae] M[emoriae] S[acrum]

Laurentio Costero

Harlemensi.

Viro Consulari

Typographiae

Inventori Vero

Monumentum hoc

Erigi curavit

Collegium medicum

Anno mdccxxii

 

Vertaling:

Gewijd aan de eeuwige gedachtenis voor Laurens Coster uit Haarlem.

Het Collegium Medicum heeft er voor gezorgd dat dit monument werd opgericht voor Laurens Coster uit Haarlem, een waardig man, de ware uitvinder van de boekdrukkunst, In het jaar 1722)

 

Helemaal onderaan staat nog op de voorzijde:

transt ex horto med. Mdccci

 Vertaling:

verplaatst uit de kruidentuin, 1801

 

Dr. Jacobus van Zanten (1658-1750) – Haarlemse arts (Medicinae Doctor), geleerde vertaler en doopsgezind leraar (stichtte met zijn nalatenschap het naar hem genoemde Fonds) – schreef dit lofdicht voor het beeld van Coster:

 

Costerus claria redimitus lauro

 Quisquis ades quare conspiciatur habe:

Haec propria heroum fuit olim gloria, quorum

Vel gestis celebris vita vel arte fuit.

 Inventa qui gesta suo servavit

 & artes,

Quis neget hunc tantum bis meruisse decus?

 

  1. VAN ZANTEN M.D.


Vertaling:

Laat ieder die hier staat weten waarom Coster hier wordt aanschouwd, omkranst met de laurier van Apollo:

dit was het ereteken voorbehouden aan helden, wier leven alom bekend was, hetzij door daden hetzij door kunstvaardigheid.

Hij die door zijn uitvinding daden en ook vaardigheden (van anderen) heeft overgeleverd, heeft zo’n voorname onderscheiding tweemaal verdiend – wie zou dat ontkennen?

Dr. J. van Zanten

 

  1. 1 Clarius van Apollo; Claros (stadje in Kl. Azie) was bekend vanwege tempel voor Apollo.
  2. 5 inventa  hier moet toch wel invento worden gelezen, al was het maar omdat suo anders ‘in de lucht’ blijft hangen. De pointe van het epigram is dat Coster dankzij de uitvinding van de boekdrukkunst zowel roemruchte daden als vaardigheden (van anderen) heeft behouden (servavit) voor het nageslacht, en op grond van die verdienste de laurierkrans wel tweemaal heeft verdiend.

Vertaling van het epigram door dr. A. H. Wesseling (1948-2010, docent Neolatijn aan de Universiteit van Amsterdam).

Literatuur:

  1. Becker en A. Ouwerkerk, ‘ “De eer des vaderlands te handhaven”. Costerbeelden als argumenten in de strijd’, in: Oud Holland 99 (1985), 229-270.

Lotte Hellinga-Querido en Clemens de Wolf, Laurens Janszoon Coster was zijn naam. Haarlem 1988.

Anneke van den Bergh, Lauren Janszoon Coster. Mens of mythe?’ in Haerlem Jaarboek 2015 (Haarlem 2016), 38-63.

Over Van Zanten en Fonds van Zanten:

  1. van der Bosch-Vervoort, De nalatenschap van Dr. Jacobus van Zanten. Haarlem 2000.

Website van het Fonds: http://www.fondsvanzanten.nl/

OPROEP Kunstopdracht Nieuwe Groenmarkt

foto van 37PK, Platform voor Kunsten.

Het gemeentebestuur van Haarlem schrijft een opdracht uit voor een nieuw ruimtelijk kunstwerk op de Nieuwe Groenmarkt in het oude centrum van de stad. Het kunstwerk maakt integraal deel uit van de herinrichting van de Nieuwe Groenmarkt, en bestaat uit het ontwerpen en realiseren van een concrete kunsttoepassing binnen deze nieuw in te richten stedelijke omgeving.

Belangrijk onderdeel van de kunstopdracht vormt een actieve bijdrage in de planvorming van het nieuw ruimtelijk ontwerp evenals aan het participatieproces van belanghebbenden, zoals omwonenden en gebruikers van het plein.

De uiterste ontvangstdatum voor inzendingen is 21 augustus.
Meer informatie over het project en de aanmeldingsprocedure is te vinden via de website van 37PK: http://www.37pk.nl/?page=88890

Ziggurat zindert weer

Recentelijk werd het werk Ziggurat van Gusta Kullberg in ere hersteld. Het binnenwerk van de stalen piramide is vernieuwd en opnieuw aangebracht. Met een kraanwagen moest het buitenwerk eerst omhoog getild worden, om het binnenwerk terug te kunnen zetten. Dit bleek nog een flinke klus, maar uiteindelijk heeft Kunstwacht het voor elkaar gekregen. Met als resultaat dat het beeld aan de rand van het westelijke deel van de Haarlemmerhout er weer zinderend bij staat.

 

 

Haarlemsbeeld en Educatie

Haarlemsbeeld richt zich naast het aanbieden van het laatste nieuws rondom kunst in de openbare ruimte, culturele beeldenroutes en een overzicht van alle kunstwerken in de stad ook op onderwijs van de kunst op straat.

Info kunstwerken

Oproep aan bewoners van Haarlem:

Heb je meer achtergrondinformatie over de kunstwerken? Haarlemsbeeld ontvangt graag alle verhalen.

stadskunstkamer