Stripmuur The Tjong Khing

Op maandag 7 oktober om 17:00 uur is het zo ver, dan wordt Haarlem’s eerste officiële stripmuur, ontworpen door de befaamde Thé Tjong-Khing (Purworejo, 1933), feestelijk onthuld in aanwezigheid van de wethouder cultuur van de gemeente Haarlem. Haarlem staat bekend om de stripdagen – een tweejaarlijks stripfestival dat sinds 1992 bestaat. De gemeente (beleidsafdeling Cultuur) heeft lang gewerkt aan de realisatie van een eerste officiële stripmuur in de stad. Dit in samenspraak met Stripdagen Haarlem, Thé Tjong Khing, kunstplatform 37PK, en de uitvoerder van het kunstwerk, Diego Teroba. De aanleiding tot een eerste stripmuur ontstond in 2017 bij de organisatie van de Stripdagen Haarlem. De stripdagen vond de inspiratie in Vlaamse steden als Brussel en Antwerpen. In Antwerpen werd zelfs een stripmuur gerealiseerd van de Haarlemse kunstenaars Joost Swarte. Haarlem, als stad stripstad kon daar natuurlijk niet in achterblijven. Samen met de gemeente Haarlem is er allereerst gezocht naar een geschikt locatie voor dit project. En uiteindelijk trof men een wel heel bijzonder en centraal plekje in de stad. De locatie van de stripmuur is de entree van de parkeergarage de Raaks. Deze ingang is omringd door glazen wanden, en achter de wanden is aan alle vier de zijden van de liftschacht van de parkeergarage een stripverhaal te zien.

In de muurschildering zijn verschillende striphelden te zien, zoals tante Sidonia uit Suske & Wiske, Bianca Castafiore uit Kuifje, Elsje van de Haarlemse tekenaar Gerben Valekman en Jopo de Pojo van Joost Swarte. Ook van de kunstenaar zelf zijn strippersonages te zien, zoals Annabella uit de Lange Wapper-boeken en Meneer en Mevrouw Hond (met taart). Ook Haarlemse figuren zijn vertegenwoordigd in de schildering: de vermeende uitvinder van de boekdrukkunst Laurens Janszoon Coster, de Finse reus van Haarlem Daniël Cajanus en Kenau Simonsdochter Hasselaer, die volgens de overlevering tijdens de Tachtigjarige oorlog het verzet van de Haarlemse vrouwen leidde.

De keuze voor Thé Tjong-Khing als kunstenaar, die tot de grootste tekenaars van Nederland wordt gerekend, is een eerbetoon aan het oeuvre van de 86-jarge illustrator. De Chinees-Nederlandse striptekenaar en illustrator was al sinds kinds af aan geïnteresseerd in strips en tekenen. Na een opleiding aan de Seni Rupa-kunstacademie in Bandung, kwam hij in 1956 naar Nederland en begon te werken bij de befaamde Toonder Studio’s. Hij tekende strips en illustreerde voor vele kinderboeken. Zijn oeuvre heeft geleid tot meerdere prijzen, waaronder het Gouden Penseel, de Woutertje Pieterse Prijs voor zijn boek ‘Waar is de taart?’, het Zilveren Penseel en de Max Velthuijs prijs. Naast zijn weerzinwekkende oeuvre is de kunstenaar ook nauw verbonden aan de stad Haarlem.De muurschildering is uitgevoerd door kunstenaar Diego Teroba (Bergen op Zoom, 1975) die bekendheid verwierf als decorateur bij De Efteling. Maar ook Thé Tjong-Khing heeft meegeholpen aan de uitvoering van de schildering. De stripmuur wordt op maandag 7 oktober om 17:00 uur publiek openbaar, onthuld.

Lichtprojectie Da Vinci plein Meerwijk

Afgelopen week maandag 21 januari was het zo ver, de onthulling van het lichtprojectie aan het Da Vinci plein in Meerwijk. Als enige wijk in Haarlem had Meerwijk, tot aan afgelopen week, geen enkel kunstwerk in de openbare ruimte staan. In samenwerking met de woningcorporaties, gemeente Haarlem, de wijkraad Meerwijk en tweetal kunstenaars is afgelopen jaar een locatie rond het Da Vinciplein uitgekozen om in Meerwijk het eerste kunstwerk te plaatsen. Kunstenaar Machteld Aardse, in samenwerking met Frans van Heiningen zijn na een lange selectieprocedure uitgekozen om deze kunsttoepassing in Meerwijk uit te voeren. De kunsttoepassing werd onthuld met een warmhartige toespraak van wethouder Marie-Thérèse Meijs. 

Wat is er nu precies te zien op het Da Vinci plein? Het resultaat is een lichtprojectie geworden aan de gevel van een flatgebouw. Het kunstenaarsduo heeft hiervoor een PANI-projector gebruikt, die op ouderwetse wijze is voorzien van dia’s. 
Voor het beeld van de dia’s is het uitgangspunt de Vitruviusman van Leonardo Da Vinci en specifieker de ruimte rondom de Vitruviusman: de cirkel en het vierkant waarin lichamelijke proporties worden afgemeten. Een thema in het kader van ‘Haarlem viert Cultuur’ (aanhakend op de Leonardo da Vinci tentoonstelling in Teylers Museum) en onderdeel van het kunstproject in kunstplatform 37PK (Grootheiligland 37 Haarlem) van kunstenaars Machteld Aardse en Lyske Gais.

In plaats van de Vitruviusman zelf centraal te stellen als blik op de wereld, heef het kunstenaarsduo buurtbewoners (een groep ouderen en leerlingen van de basisschool de Erasmus) uitgenodigd om middels een workshop zelf iets dat wat zij belangrijk vinden centraal te stellen. Via verf en stift, tekening en/of tekst hebben zij inhoudelijk uiteenlopende dia-beelden vastgelegd. In het kader van duurzaamheid zijn de dia-beelden (van leerlingen van de Erasmusschool) voor de komende tijd dagelijks voor een paar uur te zien. Als je rond half 6 tot en met half 9 in de buurt bent, probeer hier dan langs te gaan om de uiterst bijzondere dia-beelden te bewonderen.

©Haarlemsbeeld

Lofdicht voor Coster door Dr. Jacobus van Zanten (1658-1750)

 

LAURENS JANSZ. COSTER

Vervaardigd door Gerrit van Heerstal (ca. 1690-1750).

Dit beeld van zandsteen van de ontwerper Romeyn de Hooghe, vereeuwigt Coster als veronderstelde uitvinder van de boekdrukkunst. Met een lofdicht op de sokkel. In 1722 plaatst men het in de Hortus Medicus, de huidige Prinsenhof.

Het mes en de boomstam inspireerden Coster tot letterzetten, de A is het symbool van het alfabet, een boek is het resultaat van zijn uitvinding. Een lauwerkrans van laurier kroont zijn hoofd.

In 1801 werd het  beeld naar de Grote Markt overgebracht, maar het kwam weer in het Prinsenhof te staan toen het grote bronzen standbeeld in 1856 op de Grote Markt werd opgericht.

 

Tekst aan de voorzijde:

AE[ternae] M[emoriae] S[acrum]

Laurentio Costero

Harlemensi.

Viro Consulari

Typographiae

Inventori Vero

Monumentum hoc

Erigi curavit

Collegium medicum

Anno mdccxxii

 

Vertaling:

Gewijd aan de eeuwige gedachtenis voor Laurens Coster uit Haarlem.

Het Collegium Medicum heeft er voor gezorgd dat dit monument werd opgericht voor Laurens Coster uit Haarlem, een waardig man, de ware uitvinder van de boekdrukkunst, In het jaar 1722)

 

Helemaal onderaan staat nog op de voorzijde:

transt ex horto med. Mdccci

 Vertaling:

verplaatst uit de kruidentuin, 1801

 

Dr. Jacobus van Zanten (1658-1750) – Haarlemse arts (Medicinae Doctor), geleerde vertaler en doopsgezind leraar (stichtte met zijn nalatenschap het naar hem genoemde Fonds) – schreef dit lofdicht voor het beeld van Coster:

 

Costerus claria redimitus lauro

 Quisquis ades quare conspiciatur habe:

Haec propria heroum fuit olim gloria, quorum

Vel gestis celebris vita vel arte fuit.

 Inventa qui gesta suo servavit

 & artes,

Quis neget hunc tantum bis meruisse decus?

 

  1. VAN ZANTEN M.D.


Vertaling:

Laat ieder die hier staat weten waarom Coster hier wordt aanschouwd, omkranst met de laurier van Apollo:

dit was het ereteken voorbehouden aan helden, wier leven alom bekend was, hetzij door daden hetzij door kunstvaardigheid.

Hij die door zijn uitvinding daden en ook vaardigheden (van anderen) heeft overgeleverd, heeft zo’n voorname onderscheiding tweemaal verdiend – wie zou dat ontkennen?

Dr. J. van Zanten

 

  1. 1 Clarius van Apollo; Claros (stadje in Kl. Azie) was bekend vanwege tempel voor Apollo.
  2. 5 inventa  hier moet toch wel invento worden gelezen, al was het maar omdat suo anders ‘in de lucht’ blijft hangen. De pointe van het epigram is dat Coster dankzij de uitvinding van de boekdrukkunst zowel roemruchte daden als vaardigheden (van anderen) heeft behouden (servavit) voor het nageslacht, en op grond van die verdienste de laurierkrans wel tweemaal heeft verdiend.

Vertaling van het epigram door dr. A. H. Wesseling (1948-2010, docent Neolatijn aan de Universiteit van Amsterdam).

Literatuur:

  1. Becker en A. Ouwerkerk, ‘ “De eer des vaderlands te handhaven”. Costerbeelden als argumenten in de strijd’, in: Oud Holland 99 (1985), 229-270.

Lotte Hellinga-Querido en Clemens de Wolf, Laurens Janszoon Coster was zijn naam. Haarlem 1988.

Anneke van den Bergh, Lauren Janszoon Coster. Mens of mythe?’ in Haerlem Jaarboek 2015 (Haarlem 2016), 38-63.

Over Van Zanten en Fonds van Zanten:

  1. van der Bosch-Vervoort, De nalatenschap van Dr. Jacobus van Zanten. Haarlem 2000.

Website van het Fonds: http://www.fondsvanzanten.nl/

Tentoonstelling Hans Wiesman

wiesman tent abcVanaf 23 januari 2016 zijn op drie locaties in Zuid Kennemerland tentoonstellingen te zien over het bijzonder veelzijdige, omvangrijke en kleurrijke oeuvre van beeldend kunstenaar Hans Wiesman (1918-1988). Zo presenteert het ABC Architectuurcentrum een selectie monumentaal werk dat Wiesman realiseerde in de wederopbouwperiode, Museum Haarlem laat een keur aan schilderijen van hem zien met als thema muziek en carnaval en bij het Zandvoorts Museum wordt een inkijkje gegeven in het leven van Wiesman. Een voor hem karakteristieke uitspraak is: “Men moet nooit met de wind meewaaien, maar zelf wind zijn.”

Voor de gelegenheid is door de gemeente (Cultuur), het overgebleven beton reliëf van Wiesman uit het voormalig Arbo Unie gebouw gerestaureerd. Op dinsdagochtend 19 januari om ca. 10.00 uur wordt (onder voorbehoud) het 4.000 kilo zware betonreliëf geplaatst op de stoep bij het ABC Architectuurcentrum.

Voor meer informatie: www.architectuurhaarlem.nl en www.erfgoedhanswiesman.nl

 

Haarlemsbeeld tijdens De Stad Als Podium

Wandelroutes + Audiotour + Videoprojectie

Op zaterdag 8 en zondag 9 september vraagt 37PK in samenwerking met de gemeente Haarlem aandacht voor haarlemsbeeld.nl, hèt nieuwe online platform voor kunst in de openbare ruimte van Haarlem. Lees meer »