Beeldengalerij in Haarlem

Op 17 mei 2019 opent de beeldengalerij, die zich uitstrekt langs de Fonteinlaan, de Dreef en het Houtplein in Haarlem. Het kunstproject is een initiatief van de stichting Hildebrandmonument, Lex Rietveld en Hetty Raams. De thematiek van de kunstroute is duurzaamheid. De focus ligt op hergebruik van materialen en circulair denken. Onder supervisie van de directeur van het Frans Halsmuseum, galeriehoudster Tanya Rumpff en Tamara Sterman van de Haarlemse galerie 37PK, is er een selectie gemaakt van negen kunstenaars die allen een ontwerpschets hebben ingediend.

Deze selectie aan uiteenlopende kunstenaars belooft een grote diversiteit aan beelden. Onder de negen kunstenaars zijn er twee Haarlemmers, Marianne Lammersen en Sjoerd Buisman. De andere kunstenaars zijn: Frank Koolen, Willem Harbers, Couzijn van Leeuwen, Pieter W. Postma, Jonas Ohlsson, Niels Broszat en André Pielage. Elke kunstenaar geeft zijn of haar eigen invulling aan de thematiek. Willem Harbers gebruikt bijvoorbeeld gietijzeren wielen uit de mijnbouw, terwijl Jonas Ohlsson juist gebruik maakt van hout uit de Hout.

©https://www.willemharbers.nl/work/labofahig/ Voorbeeld van een werk uit het oeuvre van Willem Harbers, Labofähig, Staal, RVS, diverse metalen, marmer, plexiglas, diverse kunststoffen, 2017.

Coornhert Lyceum doet ook mee aan het kunstproject. Onder begeleiding van een erkend kunstenaar worden er door leerlingen verschillende ontwerpen gemaakt voor het tiende kunstwerk. De kunstenaars blijven allen eigenaar van de door hun gemaakte kunstwerk. De beelden staan in principe voor de duur van een jaar. Er wordt ook nagedacht over het vervolg van deze beelden. Misschien dat de route uitgebreid kan worden met meer beelden, of er kunnen andere beelden in plaats van komen.

Kunstwerk Leonardo Da Vinci Plein

In 2015 is door de gemeente Haarlem onderzocht wat er aan culturele interventies in stadsdeel Schalkwijk uitgevoerd kon worden. Uit dit onderzoek zijn een drietal projectvoorstellen voortgekomen. Meerwijk ontbeert beelden kunst en ‘kleur’ in de openbare ruimte. Als enige wijk heeft het geen enkel kunstwerk in de openbare ruimte staan. In Meerwijk blijkt er wel een stevig draagvalk te zijn van maatschappelijke organisaties en ook een zelfvoorzienend vermogen om culturele interventies te verwezenlijken. Besloten werd in het projectvoorstel om een kunstenaar te werven voor een participatieve kunsttoepassing in Meerwijk. Aan dit kunstproject is een lang traject voorafgegaan. In samenwerking met de woningcorporaties, gemeente Haarlem en de wijkraad in Meerwijk is er een exacte locatie rond het Da Vinciplein uitgekozen. Hierop volgde een selectieronde van kunstenaars en nadien werd er een schetsopdracht uitgezet. Deze schetsopdracht werd door de adviescommissie beoordeeld en een uiteindelijk opdracht werd aan de uitverkoren kunstenaar(s) verleend. Kunstenaar Machteld Aardse, in samenwerking met Frans van Heiningen (fotograaf), zijn uiteindelijk geselecteerd om de kunsttoepassing uit te voeren.

©Haarlemsbeeld

Begin november deze maand was het dan zo ver, de eerste (technische) testronde van de lichtprojectie van kunstenaar Machteld Aardse en fotograaf Frans van Heiningen werd uitgevoerd. Op vrijdag 9 november hebben de twee kunstenaars en Frank Hilterman (wijkraadvoorzitter) en overige betrokkenen de lichtprojector op de kopse gevel van de Thomas Moreflat geprojecteerd. Het uiteindelijke projectbeeld zag er goed ont-hoekt uit, en niet ovaal. Het was een geslaagde test en er werd zeer enthousiast gereageerd door de passerende reizigers of bewoners, aldus Frank Hilterman (wijkraadvoorzitter Meerwijk). Maar wat was er te zien aan de muur? Een aantal dia’s van een voorgaand project waren van korte duur te bewonderen op de muur. De specifieke dia die hieronder te zien is, is ooit gemaakt voor een ‘Captains’ project, tijdens Sail Amsterdam 2005. Ook hier werkte Aardse al samen met Heiningen en de PANI-lichtprojector. Voor dit project heeft de kunstenaar kapiteins op hun tallships bezocht. Aan boord stond de vraag ‘wat leiderschap is voor hen’ centraal, aan de hand van deze antwoorden tekende Aardse erop los. Het geheel aan deze tekeningen is vertaald naar geschilderde glasdia’s die over het IJ in Amsterdam te zien waren (zie afbeelding hierboven ).

De uiteindelijke dia’s voor het kunstproject aan het Da Vinci plein worden toegepast met dezelfde techniek, maar de dia’s en het proces heeft echter een hele andere invulling. Er zal een workshop worden georganiseerd om, in samenwerking met buurtbewoners, ruim 20 deelnemers van oud tot jong, het beeldmateriaal voor deze dia’s te realiseren. Het dia-beeld is grafisch zwart-wit waarbij met hittebestendige verf geschilderd zal worden. Voor het beeld van de dia’s is het uitgangspunt de Vitruviusman en specifieker de ruimte rondom de Vitruviusman: de cirkel en het vierkant. In plaats van de man centraal te stellen als blik op de wereld, nodigen we buurtbewoners uit om zelf iets centraal te stellen, dat wat zij belangrijk vinden. Via verf en stift, tekening en/of tekst kunnen ze dit in het dia-beeld vastleggen om vervolgens terug te zien op de muur aan het Da Vinciplein. De dia’s worden in december 2018 en januari 2019 geprojecteerd worden op de muur aan het plein. Dit vindt plaats in het kader van ‘Haarlem viert Cultuur’ (aanhakend op de Leonardo da Vinci tentoonstelling in Teylers Museum) en de projectie is tevens een satellietevenement van het ‘Outer Space’ kunstproject in kunstplatform 37PK (Grootheiligland 37 Haarlem) van kunstenaars Machteld Aardse en Lyske Gais (18 nov-15 dec / 10 jan-27 jan).

De grootste mural van Haarlem

Donderdag 18 oktober was de onthulling van de langverwachte muurschildering aan de liftschacht van de parkeergarage De Kamp in Haarlem (adres: De Witstraat 1, 2011 DZ). Aan de onthulling is een lang proces voorafgegaan. Het initiatief voor het kunstwerk is ontstaan in de directe omgeving van het werk. Dennis de Waart (van DeDAKKAS) en Shevia Limmen (van Studio LOCOMOCO) zijn samen met de gemeente Haarlem de trekkers geweest van de muurschildering. In 2018 is de horeca paviljoen DeDakkas geopend op de bovenste verdieping van de parkeergarage. De omgeving van zowel DeDakkas als de parkeergarage kon wel wat kleur gebruiken. Al snel kwam het idee van De Waart (eigenaar van DeDakkas) om de parkeergarage te decoreren met een muurschildering. Het Nederlandse kunstenaarsduo TelmoMiel is uiteindelijk gekozen om een muurschildering te vervaardigen. Het duo heeft al meer dan 20 jaar ervaring met street art en het bijzonder met ‘murals’ (ook wel bekend onder de noemer van graffitikunst) in het binnen- en buitenland.

Op 3 oktober is er een bewonersavond georganiseerd bij DeDakkas, waarbij twee ontwerpen van het kunstenaarsduo bekend zijn gemaakt. Samen met de buurtbewoners is er die avond een definitieve selectie gemaakt. De keuze is gevallen op het ontwerp met ‘knalroze strik’. De basis voor het kunstwerk ligt in Haarlem. Het kunstwerk is opgebouwd uit een klassieke component, het onderstel dat verwijst naar een 17e-eeuws meisje in een rijkversierde blauwe jurk. Het meisjes is afkomstig uit een schilderij van de Haarlemse kunstschilder Johannes Cornelisz. Verspronck. Het kunstenaarsduo is een gesprek aangegaan met onder andere het Frans Hals Museum en heeft er voor gekozen om een balans te vinden tussen de geschiedenis van de stad en het nu. Het bovendeel van het meisje draag in tegendeel iets moderns met zich mee en heeft iets weg van een mysterieuze en hippe meisjes met grijs paarse lokken. De kunstenaars hebben het meisje uitgerust met een modern kapsel met knalroze strik en een opvallende zonnebril, daarmee heeft zij iets weg van Lady Gaga.

Het kunstenaarsduo heeft de mural binnen slechts enkele dagen vervaardigd. De muurschildering weet met haar rijke kleuren de buurt meer leven in de blazen. En met haar 17 meter hoogte is het tot nu toe officieel de grootste muurschildering in Haarlem.

©Haarlemsbeeld

©Haarlemsbeeld

©Haarlemsbeeld

 

Voet van Mercurius

Sinds 1997 staat het beeld ‘Voet van Mercurius’ vervaardigd door de kunstenaar Raymond Spierings op het dak van het voormalige burgerwachtershuisje aan de Gravenstenenbrug, waar voorheen het kleinste museum van Nederland was gevestigd. De Romeinse god Mercurius staat in de Griekse mythologie ook wel bekend als Hermes – handelsgod en boodschapper van de goden. Deze handelsgod wordt geregeld afgebeeld met gevleugelde sandalen – ook wel bekend als talaria, die een verwijzing zijn naar snelheid. Dit beeld op het dak was bedoeld als knipoog naar held beeld op het dak van het Teylers Museum. Het is een metaforische voorstelling van kunst en wetenschap die door Faam zijn bekroond. Het beeld is vervaardigd uit gasbeton, dit materiaal heeft een doorlaatbaar structuur en neemt snel vocht op. Dit kan ervoor zorgen dat het materiaal uiteenzet, met als gevolg dat er barsten ontstaan aan het oppervlak. In 2002 werd het beeld gerenoveerd om deze reden en voorzien van een extra vochtwerende epoxylaag. Recentelijk is het beeld opnieuw gerestaureerd en weer te zien voor publiek.

Raymond Spierings, Voet van Mercurius, 1997. ©Haarlemsbeeld

 

Raymond Spierings, Voet van Mercurius, 1997. ©Haarlemsbeeld

 

Terugblik onthulling beelden Reinaldapark

Afgelopen dinsdag 29 mei vond de onthulling plaats van de beelden in het Reinaldapark. Voor een groep van genodigden werd er door Jur Botter, voormalig wethouder cultuur, een speech gehouden over het belang van dergelijke culturele interventies in de stad Haarlem en het belang ervan voor de wijk, bewoners en openbare ruimte. Er blijkt ook uit de reacties van de genodigden draagvlak voor culturele interventies te zijn. De suggestie om in de toekomst nieuwe kunstwerken toe te voegen in het Reinaldapark werd ook tijdens de onthulling warm onthaald. De gemeente zet zich in om aan deze wens van meer kunst in de fysieke leefomgeving tegemoet te komen en kijkt naar de financiële mogelijkheden om dit soort projecten te kunnen realiseren en verder stimuleren. Aansluitend op dag werd er onder begeleiding van de projectmanager van de gemeente een rondleiding gehouden langs de beelden in het park, waarna de dag werk afgesloten met een borrel in het pannenkoekenparadijs.

©Haarlemsbeeld

©Haarlemsbeeld

©Haarlemsbeeld

©Haarlemsbeeld

©Haarlemsbeeld

©Haarlemsbeeld

©Haarlemsbeeld

 

Lofdicht voor Coster door Dr. Jacobus van Zanten (1658-1750)

 

LAURENS JANSZ. COSTER

Vervaardigd door Gerrit van Heerstal (ca. 1690-1750).

Dit beeld van zandsteen van de ontwerper Romeyn de Hooghe, vereeuwigt Coster als veronderstelde uitvinder van de boekdrukkunst. Met een lofdicht op de sokkel. In 1722 plaatst men het in de Hortus Medicus, de huidige Prinsenhof.

Het mes en de boomstam inspireerden Coster tot letterzetten, de A is het symbool van het alfabet, een boek is het resultaat van zijn uitvinding. Een lauwerkrans van laurier kroont zijn hoofd.

In 1801 werd het  beeld naar de Grote Markt overgebracht, maar het kwam weer in het Prinsenhof te staan toen het grote bronzen standbeeld in 1856 op de Grote Markt werd opgericht.

 

Tekst aan de voorzijde:

AE[ternae] M[emoriae] S[acrum]

Laurentio Costero

Harlemensi.

Viro Consulari

Typographiae

Inventori Vero

Monumentum hoc

Erigi curavit

Collegium medicum

Anno mdccxxii

 

Vertaling:

Gewijd aan de eeuwige gedachtenis voor Laurens Coster uit Haarlem.

Het Collegium Medicum heeft er voor gezorgd dat dit monument werd opgericht voor Laurens Coster uit Haarlem, een waardig man, de ware uitvinder van de boekdrukkunst, In het jaar 1722)

 

Helemaal onderaan staat nog op de voorzijde:

transt ex horto med. Mdccci

 Vertaling:

verplaatst uit de kruidentuin, 1801

 

Dr. Jacobus van Zanten (1658-1750) – Haarlemse arts (Medicinae Doctor), geleerde vertaler en doopsgezind leraar (stichtte met zijn nalatenschap het naar hem genoemde Fonds) – schreef dit lofdicht voor het beeld van Coster:

 

Costerus claria redimitus lauro

 Quisquis ades quare conspiciatur habe:

Haec propria heroum fuit olim gloria, quorum

Vel gestis celebris vita vel arte fuit.

 Inventa qui gesta suo servavit

 & artes,

Quis neget hunc tantum bis meruisse decus?

 

  1. VAN ZANTEN M.D.


Vertaling:

Laat ieder die hier staat weten waarom Coster hier wordt aanschouwd, omkranst met de laurier van Apollo:

dit was het ereteken voorbehouden aan helden, wier leven alom bekend was, hetzij door daden hetzij door kunstvaardigheid.

Hij die door zijn uitvinding daden en ook vaardigheden (van anderen) heeft overgeleverd, heeft zo’n voorname onderscheiding tweemaal verdiend – wie zou dat ontkennen?

Dr. J. van Zanten

 

  1. 1 Clarius van Apollo; Claros (stadje in Kl. Azie) was bekend vanwege tempel voor Apollo.
  2. 5 inventa  hier moet toch wel invento worden gelezen, al was het maar omdat suo anders ‘in de lucht’ blijft hangen. De pointe van het epigram is dat Coster dankzij de uitvinding van de boekdrukkunst zowel roemruchte daden als vaardigheden (van anderen) heeft behouden (servavit) voor het nageslacht, en op grond van die verdienste de laurierkrans wel tweemaal heeft verdiend.

Vertaling van het epigram door dr. A. H. Wesseling (1948-2010, docent Neolatijn aan de Universiteit van Amsterdam).

Literatuur:

  1. Becker en A. Ouwerkerk, ‘ “De eer des vaderlands te handhaven”. Costerbeelden als argumenten in de strijd’, in: Oud Holland 99 (1985), 229-270.

Lotte Hellinga-Querido en Clemens de Wolf, Laurens Janszoon Coster was zijn naam. Haarlem 1988.

Anneke van den Bergh, Lauren Janszoon Coster. Mens of mythe?’ in Haerlem Jaarboek 2015 (Haarlem 2016), 38-63.

Over Van Zanten en Fonds van Zanten:

  1. van der Bosch-Vervoort, De nalatenschap van Dr. Jacobus van Zanten. Haarlem 2000.

Website van het Fonds: http://www.fondsvanzanten.nl/

OPROEP Kunstopdracht Nieuwe Groenmarkt

Het gemeentebestuur van Haarlem schrijft een opdracht uit voor een nieuw ruimtelijk kunstwerk op de Nieuwe Groenmarkt in het oude centrum van de stad. Het kunstwerk maakt integraal deel uit van de herinrichting van de Nieuwe Groenmarkt, en bestaat uit het ontwerpen en realiseren van een concrete kunsttoepassing binnen deze nieuw in te richten stedelijke omgeving.

Belangrijk onderdeel van de kunstopdracht vormt een actieve bijdrage in de planvorming van het nieuw ruimtelijk ontwerp evenals aan het participatieproces van belanghebbenden, zoals omwonenden en gebruikers van het plein.

De uiterste ontvangstdatum voor inzendingen is 21 augustus.
Meer informatie over het project en de aanmeldingsprocedure is te vinden via de website van 37PK: http://www.37pk.nl/?page=88890

Vernieling kunstwerk Josje Smit

beeld gevandaliseerd Josje SmitTot onze grote verbazing is het kunstwerk ‘betonnen figuren’ van kunstenaar Josje Smit aan de Prinses Beatrixdreef vernield! HaarlemsBeeld vindt dit een ernstige zaak. Niet alleen is het kunstwerk van belang en van waarde voor de stad Haarlem, het restaureren zal niet makkelijk zijn en kost geld. Mocht u iets hebben gezien toen het gebeurde, aarzel dan niet om contact op te nemen via info@haarlemsbeeld.nl

De gemeente Haarlem doet er alles aan om het werk terug te brengen in oorspronkelijke staat.

Informatie over het kunstwerk:

kunstwerk betonnen figuren van Josje Smit

Rubriek BeeldMakers: Bernd Lohaus

bernd lohaus

Wie zijn de kunstenaars achter de kunstwerken in Haarlem? In de rubriek ‘BeeldMakers’ bespreken we af en toe één van deze kunstenaars.

Bernd Lohaus wordt in 1940 in Düsseldorf geboren en studeert er midden jaren zestig aan de Kunstakademie, waar hij les volgt bij zijn mentor Joseph Beuys. Zijn ontmoeting in Spanje met kunsthistorica Anny de Decker leidt uiteindelijk tot zijn vestiging in Antwerpen, waar ze samen een van de belangrijkste avant-garde galerieën stichten: The Wide White Space Gallery. In deze galerie worden de werken van het kruim van de hedendaagse kunst aan het publiek voorgesteld: Daniel Buren, Christo, Gerhard Richter, Carl Andre, Panamarenko en Marcel Broodthaers waren er bij wijze van spreken kind aan huis. Lohaus blijft tot aan zijn dood in 2010 in Antwerpen wonen en werken.

bernd lohaus en Joseph Beuys

 

 

1968 – Bernd Lohaus luistert aandachtig naar zijn mentor Joseph Beuys op de vierde Dokumenta

Klik voor het korte filmpje van Lohaus en Beuys op de link

Na het overlijden van Bernd Lohaus hebben Anny De Decker en haar kinderen, Jonas en Stella Lohaus, in 2012 de Bernd Lohaus Stichting opgericht, een private stichting met als doel het in standhouden en promoten van de kunst en het gedachtegoed van Bernd Lohaus. De Stichting wil ook kunstenaars en kunstbemiddelaars ondersteunen. Daarom werd de jaarlijkse Prijs Bernd Lohaus in het leven geroepen. Voor meer informatie over de stichting: www.berndlohaus.be

 

Jouw beeldverhaal

Haarlemsbeeld is op zoek naar jouw beeldverhaal. Heb jij bijvoorbeeld de liefde van je leven ontmoet aan de voeten van Lautje, draag dan bij aan de serie beeldverhalen.